Amaç ve Kapsam

Bu eğitimin temel amacı, 3. ve 4. sınıf lisans öğrencilerinin akademik araştırma ve yazma süreçlerinde bilimsel etik ilkeleri içselleştirmelerini; üretken yapay zekâ araçları ile güncel dijital teknolojileri bilinçli, eleştirel, denetlenebilir ve sorumlu biçimde kullanmalarını sağlamaktır.
TÜBİTAK 2237-A Bilimsel Eğitim Etkinlikleri Desteği Programı kapsamında destek başvurusu yapılan “Akademik Yazma ve Araştırma Süreçlerinde Etik İlkeler ile Yapay Zekâ Kullanımı II” başlıklı eğitim etkinliği, önceki uygulamalardan edinilen deneyimler ve katılımcı geri bildirimleri doğrultusunda geliştirilmiştir. Etkinlikte akademik yazma, bilimsel araştırma ve yayın etiği, kaynak doğrulama, literatür taraması, yapay zekâ destekli metin üretimi, dijital içerik hazırlama, görsel tasarım ve proje sunumu gibi birbirini tamamlayan alanları kapsayan uygulama ağırlıklı bir eğitim modeli sunulması hedeflenmektedir.
Eğitim kapsamında katılımcıların yalnızca akademik yazma ve araştırma süreçlerine ilişkin kuramsal bilgi edinmeleri değil, edindikleri bilgileri akademik çalışmalarında güvenilir ve etik biçimde uygulayabilecek beceriler kazanmaları da amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda katılımcıların bir araştırma problemini tanımlama, uygun bilgi kaynaklarına ulaşma, kaynakların güvenilirliğini değerlendirme, ilgili literatürü sistematik biçimde inceleme, akademik metin oluşturma ve araştırma sonuçlarını etkili biçimde sunma yeterliklerinin geliştirilmesi öngörülmektedir.
Günümüzde üretken yapay zekâ araçları; literatür taraması, fikir geliştirme, metin düzenleme, özetleme, görselleştirme ve sunum hazırlama gibi akademik süreçlerde önemli kolaylıklar sağlamaktadır. Bununla birlikte bu araçların bilinçsiz, denetimsiz veya kaynak doğrulaması yapılmadan kullanılması; yanlış ya da yanıltıcı bilgi üretimi, gerçek olmayan kaynakların kullanılması, intihal riski, katkı beyanında belirsizlik, akademik sorumluluğun zayıflaması ve özgün düşünsel katkının görünmez hâle gelmesi gibi etik ve akademik sorunlara yol açabilmektedir.
Bu nedenle eğitimde üretken yapay zekâ araçlarının yalnızca teknik kullanımına odaklanılmayacaktır. Bu araçların hangi amaçlarla, hangi sınırlar içerisinde ve hangi etik sorumluluklar gözetilerek kullanılabileceği uygulamalı örnekler üzerinden ele alınacaktır. Katılımcıların yapay zekâ tarafından oluşturulan içerikleri doğrudan doğruya kabul etmek yerine bu içeriklerin doğruluğunu, güvenilirliğini, özgünlüğünü ve akademik açıdan kullanılabilirliğini eleştirel biçimde değerlendirmeleri sağlanacaktır.
Etkinlikte katılımcıların bilimsel araştırma etiği, yayın etiği, akademik dürüstlük, özgünlük, katkı beyanı, şeffaflık, hesap verebilirlik, kişisel verilerin korunması ve kaynak gösterme ilkeleri konusunda farkındalık kazanmaları hedeflenmektedir. Bu kapsamda katılımcılar;

• akademik metin üretiminde özgünlüğün korunması,
• yapay zekâ çıktılarındaki hataların ve doğrulanmamış bilgilerin belirlenmesi,
• yapay zekâ tarafından önerilen kaynakların doğrulanması,
• alıntı ve atıf kurallarına uygun hareket edilmesi,
• yapay zekâ kullanımına ilişkin katkı ve kullanım beyanlarının hazırlanması,
• etik ikilemlerin ilgili ilkeler doğrultusunda değerlendirilmesi,
• akademik çalışmalarda insan sorumluluğunun korunması

konularında uygulamalı çalışmalar gerçekleştirecektir.
Böylece katılımcıların üretken yapay zekâyı insan düşüncesinin, akademik sorumluluğun veya özgün entelektüel katkının yerine geçen bir yapı olarak değil; akademik üretimi destekleyen, sınırları bilinmesi gereken ve sürekli insan denetimi gerektiren yardımcı bir teknoloji olarak değerlendirmeleri amaçlanmaktadır.