Etkinlik Programı
Bilim ve Bilimsel Araştırma KavramlarıDoç. Dr. Merivan ŞAŞMAZ
DERS KONUSU: Bu ders, bilimsel bilginin doğasını ve niteliklerini anlamayı, bilimsel araştırmanın temel aşamalarını tanıtmayı ve bilimsel düşünce sistematiği çerçevesinde araştırma yapabilme becerisi kazandırmayı amaçlamaktadır.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Öğrencilerin bilimsel bilginin yapısını, bilgi türlerini ve araştırma süreçlerini anlamalarını hedefler. Derste; bilginin tanımı, günlük bilgi ile bilimsel bilgi arasındaki farklar, bilgi türleri ve bilgi edinme yolları ele alınır. Ardından bilimin temel özellikleri olan nesnellik, sistematiklik, tekrar edilebilirlik gibi ilkeler açıklanır. Bilimsel araştırma süreci, problem belirleme, hipotez kurma, veri toplama, analiz etme ve sonuçlara ulaşma adımlarıyla tanıtılır. Ayrıca, bilimsel düşünme biçiminin temel unsurlarından olan tümevarım ve tümdengelim yöntemlerine örneklerle yer verilerek, öğrencilerin bilimsel araştırma süreçlerine aktif ve bilinçli katılım sağlamaları amaçlanır.
Bilimsel Araştırma Etiği ve Akademik SorumlulukDr. Gülçin AYITGU METİN
DERS KONUSU: Bilimsel araştırmada etik ilkeler, akademik sorumluluk ve etik ihlallerin önlenmesi.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların bilimsel araştırma ve akademik yazma süreçlerinde etik ilkelere dayalı bir yaklaşım geliştirmesi, akademik dürüstlük ihlallerini tanıyabilmesi ve önleyici stratejiler oluşturabilmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, etik düşüncenin akademik yazma ve araştırma süreçlerindeki kurucu işlevi ile bireysel sorumluluk boyutu ele alınacaktır. Ayrıca, bilginin güvenilirliği ve akademik kamusal alanın sürdürülebilirliği açısından etik ilkelerin önemi değerlendirilecektir. Ders kapsamında, intihal, oto-plajirizm, yetersiz atıf ve katkı beyanı eksikliği gibi akademik dürüstlük ihlalleri örnekler üzerinden incelenecek ve bu ihlallerin önlenmesine yönelik stratejiler tartışılacaktır.
Üretken Yapay Zekâ Kullanımında Etik ve Yasal ÇerçevelerDr. Gülçin AYITGU METİN
DERS KONUSU: Yapay zekâ destekli içerik üretiminde etik normlar, şeffaflık ve hesap verebilirlik.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların üretken yapay zekâ araçlarını etik normlara ve yasal sorumluluklara uygun biçimde kullanabilmeleri ve şeffaf, hesap verebilir bir akademik üretim yaklaşımı geliştirebilmeleri hedeflenmektedir. Ders kapsamında, bu araçların akademik araştırma ve yazım süreçlerindeki kullanımına ilişkin sorumluluklar incelenecek; YÖK’ün 2024 Rehberi, COPE’un 2023 Pozisyon Belgesi ve UNESCO’nun 2021 Tavsiye Kararı belge çözümlemesi yöntemiyle değerlendirilecektir. Katılımcılar, yapay zekâ kullanımında şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini uygulamayı ve akademik üretimde sorumlu kullanımın sınırlarını somut örnekler üzerinden tartışmayı öğrenecektir.
Akademik Metin Analizi ve DeğerlendirmeProf. Dr. İbrahim Halil TUĞLUK
DERS KONUSU: Akademik metinleri çözümleme, özetleme ve değerlendirme süreçlerinde yapay zekânın destekleyici ve etik kullanımı.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların akademik metinleri çözümleme, özetleme ve değerlendirme becerilerini geliştirmeleri hedeflenmektedir. Katılımcılar, kısa akademik metinleri önce kendileri analiz edip özetleyecek, ardından yapay zekâ destekli araçlardan yararlanarak ikinci bir özet elde edeceklerdir. Bu uygulamalar, yapay zekâ araçlarının özetleme ve kavram çıkarma gibi işlevlerini deneyimleme imkânı sunacak, nihai değerlendirme ve yorumlama sorumluluğu katılımcılara ait olacaktır. İki çıktı arasındaki farkların tartışılması, yapay zekânın sınırlarını ve insanın analitik ve yorumlayıcı katkısının vazgeçilmezliğini gösterecektir. Dersin sonunda katılımcılar, akademik metinleri derinlemesine anlama ve değerlendirme becerisi kazanacak ve yapay zekâyı araştırmayı destekleyen bir araç olarak konumlandırabileceklerdir.
Yapay Zekâ Sistemleri Nasıl Çalışır?Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin KUTLU
DERS KONUSU: Yapay zekâ sistemlerinin temel çalışma mekanizmalarını anlamak; makine öğrenmesi, derin öğrenme ve büyük dil modellerinin akademik araştırma süreçlerine nasıl entegre edildiğini kavramak.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların yapay zekâ sistemlerinin teknik altyapısını temel düzeyde anlamaları ve bu sistemleri akademik üretim süreçlerinde bilinçli biçimde kullanabilmeleri hedeflenmektedir. Ders kapsamında; yapay sinir ağlarının çalışma mantığı, makine öğrenmesi ve derin öğrenmenin temel ilkeleri, büyük dil modellerinin (LLM) metin üretme süreçleri ile eğitim, tahmin ve öğrenme döngülerinin nasıl işlediği teknik örneklerle açıklanacaktır. Katılımcılar, ChatGPT, Gemini ve Copilot gibi üretken yapay zekâ araçlarının arka planında yürüyen süreçleri kavrayarak bu araçların güçlü yönlerini ve sınırlılıklarını eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebileceklerdir. Dersin sonunda katılımcılar, yapay zekânın nasıl “öğrendiğini” ve nasıl “üretim yaptığını” anlayarak bu sistemleri akademik araştırma ve yazım süreçlerinde daha bilinçli ve sorumlu biçimde kullanma yetkinliği kazanacaklardır.
Akademik Yazma Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Etik KullanımıDr. Öğr. Üyesi Serkan GÜLDAL
DERS KONUSU: Yapay zekâ ve makine öğrenmesi araçlarının akademik yazma ve araştırma süreçlerinde etik, bilinçli ve sorumlu biçimde kullanımı; bu teknolojilere eleştirel yaklaşım geliştirme.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu ders, üretken yapay zekâ araçlarının akademik yazma süreçlerinde etik, bilinçli ve sorumlu biçimde nasıl kullanılabileceğini ele almayı amaçlamaktadır. Öğrenciler, yapay zekâ teknolojilerine eleştirel bir bakış açısı geliştirerek, bu araçların bilimsel üretim süreçlerinde ne şekilde katkı sağlayabileceğini değerlendireceklerdir. Ders kapsamında, makine öğrenmesi algoritmalarının akademik metin üretiminde sunduğu olanaklar, özgünlük ve katkı beyanı gibi etik ilkeler çerçevesinde tartışılacaktır. Katılımcılar, yapay zekâ destekli yazma süreçlerinde karşılaşabilecekleri etik ikilemleri örnek olaylar ve uygulamalı analizler üzerinden inceleyerek, bilimsel sorumluluk bilinciyle çözüm üretme becerilerini geliştireceklerdir. Ayrıca, akademik yazımda intihal riski, kaynak gösterme yöntemleri ve yapay zekâ araçlarının sınırları gibi konulara da değinilerek, öğrencilerin etik karar verme süreçlerinde donanımlı hale gelmeleri hedeflenmektedir.
Bilimsel Keşiflerde İnsan Zekâsı ve Yapay Zekânın SınırlarıDoç. Dr. Hacı SOĞUKPINAR
DERS KONUSU: Bilimsel keşif süreçlerinde insan zekâsının benzersiz rolü, yapay zekânın problem çözme kapasitesi ve sınırları, bilimsel yaratıcılığın doğası ile yapay zekânın insan yaratıcılığına yaklaşma mümkünlüğünün eleştirel bir şekilde tartışılması.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, bilim tarihindeki büyük keşifler (örneğin DNA yapısının keşfi, radyoaktivitenin bulunması, kuantum mekaniğinin gelişimi) incelenerek insan zekâsının ve yaratıcılığının bilimsel ilerlemedeki oynadığı rol analiz edilecektir. Katılımcılar, yapay zekâ sistemlerinin problem çözme becerileri ile insanın sezgi, hayal gücü, soyut düşünme ve yaratıcı düşünme kapasitelerini karşılaştırma fırsatı bulacaklardır. Derste, yapay zekânın mevcut başarıları (AlphaFold gibi protein yapı tahmin sistemleri, matematik problemlerini çözen sistemler) ile sınırları (kavramsal anlama, orijinal hipotez üretme, etik karar verme) tartışılacak; insan zekâsının yapay zekâdan farklılıkları (bilinç, amaç bilinci, değer sistemleri) vurgulanacaktır. Katılımcılar, yapay zekânın bir keşif aracı olarak kullanım potansiyeli ile tamamen otonom bilimsel keşif yapabilme imkânı arasındaki farkı değerlendirecek, bilimsel etik ve insan faktörünün araştırma süreçlerindeki önemini sorgulayacaklardır. Ders, yapay zekânın insan araştırmacıyı destekleyen güçlü bir araç olarak konumlandırılmasını, ancak bilimsel yaratıcılığın ve keşif ruhunun insana özgü bir değer olduğunu vurgulayarak tamamlanacaktır.
Benim Spor Ayakkabım: Yapay ZekâDoç. Dr. Ebubekir İNAN
DERS KONUSU: Bu ders, spor ayakkabısı metaforu üzerinden yapay zekânın insan hayatındaki rolünü ele alarak teknolojiyi bilinçli, yaratıcı ve etik biçimde kullanmayı öğretir. Yapay zekânın öğrenme, düşünme ve üretim süreçlerine sağladığı katkılar ile sınırları tartışılır. Öğrencilerin karar alma ve bilgiyi kullanmada kendi özlerini merkeze koymaları gerektiği vurgulanır.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste yapay zekâ, spor ayakkabısı metaforu üzerinden ele alınarak öğrencilerin teknolojiyi bir araç olarak görürken karar alma ve bilgiyi kullanma süreçlerinde daima kendi özlerini merkeze koymaları gerektiği anlatılacaktır. Spor ayakkabısı koşucucuya hız ve konfor sağlarken onun yerine koşmaz; aynı şekilde yapay zekâ da insanın öğrenme, düşünme ve üretim kapasitesini destekleyen bir yardımcıdır fakat insan iradesi ve yaratıcılığı vazgeçilmezdir. Ders kapsamında yapay zekânın temel kavramları ve gündelik yaşamdaki örnekleri incelenecek, sınıfta “yapay zekâ bizi nereye kadar taşır, nerede kendi gücümüze ihtiyaç duyarız” sorusu tartışılacak, pratik bölümde ise öğrenciler kısa uygulamalarla bu teknolojinin katkılarını ve sınırlarını deneyimleyecektir. Bu farkındalık, öğrencilerin yapay zekâyı bilinçli ve sorumlu biçimde kullanmalarını sağlayacak, doğal bir etik davranış modelinin gelişmesine zemin hazırlayacaktır. Sonuçta yapay zekânın insanı tamamlayan ancak asıl gücün insanda olduğunu hatırlatan bir yol arkadaşı olduğu fikri pekiştirilecektir.
Olimpiyat Madalyalı Yapay ZekâDoç. Dr. Ebubekir İNAN
DERS KONUSU: 2025’te Gemini Deep Think yapay zekâ sisteminin Uluslararası Matematik Olimpiyatları (IMO) seviyesinde beş problemi çözerek altın madalya standardına ulaşması örneğinden hareketle, matematikte “problemleri çözmek” ile “kavramsal olarak anlamak” arasındaki farkı tartışmak, bu gelişmenin insan düşüncesi, matematiksel yaratıcılık ve yapay zekâ etiği açısından ne ifade ettiğini sorgulamak.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, Gemini Deep Think yapay zekâ sisteminin 2025 yılında Uluslararası Matematik Olimpiyatları’nda altın madalya seviyesine ulaşması örneği üzerinden, yapay zekânın insan düşüncesine etkileri tartışılacaktır. Yapay zekâ, olimpiyat problemlerini çözebilse de bu durumun gerçekten “matematik anlamak” anlamına gelip gelmediği sorgulanacak; buradan hareketle çözmek ile anlamak arasındaki fark kavratılacaktır. Ders, yalnızca matematikle sınırlı kalmayacak; edebiyat, sanat ve sosyal bilimler gibi alanlarda da yapay zekânın benzer şekilde ürünler ortaya koyabilmesine rağmen, bu ürünlerin ardında yaratıcılık, sezgi ve insana özgü düşünce derinliğinin bulunup bulunmadığı üzerinde durulacaktır. Katılımcılarla birlikte yapay zekânın hızlı ve etkili çözümler sunmasının yanında, insanın özgünlük ve anlam üretme kapasitesinin neden vazgeçilmez olduğu tartışılacak, ayrıca bu teknolojiyi bilinçli ve etik biçimde kullanmanın önemi vurgulanacaktır. Dersin sonunda öğrenciler, yapay zekânın güçlü bir yardımcı olduğunu, fakat gerçek değer ve yaratıcılığın insanda bulunduğunu fark edeceklerdir.
Yapay Zekâ Halüsinasyonları ve Akademik GüvenilirlikUzman Öğretmen Mustafa ÇELİK
DERS KONUSU: Yapay zekâ sistemlerinin ürettiği yanlış, eksik veya gerçekte var olmayan bilgilerin (halüsinasyonların) akademik araştırma süreçlerinde oluşturabileceği riskleri tanımak; bilgi doğrulama, kaynak denetimi ve akademik etik ilkeleri çerçevesinde güvenilir bilgi üretme becerisi kazandırmak.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, üretken yapay zekâ sistemlerinin zaman zaman gerçekte bulunmayan kaynaklar üretmesi, hatalı atıflar vermesi veya yanlış bilgileri doğruymuş gibi sunması şeklinde ortaya çıkan halüsinasyon problemi ele alınacaktır. Katılımcılar, yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin doğruluğunu değerlendirme ve güvenilir bilgiye ulaşma yöntemlerini uygulamalı örnekler üzerinden inceleyeceklerdir. Ders kapsamında yapay zekâ halüsinasyonlarının nedenleri açıklanacak; akademik çalışmalarda sahte kaynaklar, hatalı atıflar ve bilgi doğrulama süreçleri tartışılacaktır. Ayrıca DOI kontrolü, akademik veri tabanlarının kullanımı ve çapraz kaynak doğrulama yöntemleri tanıtılacaktır. Ders sonunda katılımcıların, yapay zekâ tarafından sunulan bilgileri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmeleri, güvenilir kaynakları ayırt edebilmeleri ve akademik çalışmalarında etik sorumluluk bilinciyle hareket edebilmeleri hedeflenmektedir.
Yapay Zekâ Destekli Literatür TaramasıDr. Öğr. Üyesi Serkan GÜLDAL
DERS KONUSU: Literatür taramasında yapay zekâ araçlarının kullanımı ve etik değerlendirmesi.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, akademik araştırmalarda literatür taramasının önemi vurgulanarak klasik yöntemler (veri tabanları, manuel filtreleme) ile yapay zekâ (YZ) tabanlı araçlar (Consensus ve Elicit) karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. YZ araçlarının sunduğu hız ve kapsam avantajlarının yanında, kaynak doğruluğu, telif hakları, alıntılama kuralları ve akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde etik riskler tartışılacaktır. Uygulamalı bir literatür haritası çalışması ile katılımcıların hem teknik hem etik farkındalıkları geliştirilecektir.
Yapay Zekâ Destekli Etkili Proje SunumuDr. Öğr. Üyesi Habibe GÜNEŞ
DERS KONUSU: Bu derste katılımcıların Canva ve Gamma yapay zeka destekli sunum araçlarıyla hazırladıkları projeleri nasıl etkili bir sunuma dönüştürecekleri örneklerle beraber anlatılacaktır.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste katılımcıların etkili proje sunumları hazırlama ve sunma becerilerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır. Sunum sürecinde yapay zeka destekli bir platform olan Gamma kullanılacak; bu araç ile içeriklerin hızlı, görsel açıdan güçlü ve dikkat çekici biçimde düzenlenmesi sağlanacaktır. Eğitimde, bir sunumun amacı doğrultusunda yapılandırılması, hedef kitleye uygun içerik seçimi, hikâyeleştirme teknikleri ve görsel tutarlılık ilkeleri üzerinde durulacaktır. Katılımcılar, projelerinin temel bileşenlerini (problem, amaç, yöntem, bulgular, sonuçlar) etkili bir akışla sunmayı öğrenirken, Gamma’nın yapay zeka ile desteklenen öneri, düzenleme ve tasarım özelliklerini de deneyimleyeceklerdir. Ayrıca sunum esnasında beden dili, ses tonu ve dijital sunum teknikleri gibi konulara da değinilecek, örnek sunumlar üzerinden analizler yapılacaktır. Ders sonunda her katılımcı, kendi projesini Gamma üzerinden hazırlanmış bir sunumla paylaşacak ve yapıcı geri bildirimler doğrultusunda sunumunu geliştirme fırsatı bulacaktır. Bu ders, katılımcılara yalnızca teknik bir beceri değil, aynı zamanda güçlü bir iletişim ve ifade yetkinliği kazandırmayı hedeflemektedir.
Proje Sunumları ve KapanışEğitmenler Kurulu
DERS KONUSU: Katılımcıların eğitim süresince geliştirdikleri yapay zekâ destekli ve etik ilkelere uygun araştırma projelerinin sunulması, akran ve eğitmen geri bildirimleriyle değerlendirilmesi, program kazanımlarının gözden geçirilmesi ve kapanış süreci. Bu oturumda, katılımcıların eğitim programı boyunca edindikleri teorik bilgi ve pratik becerileri bütünleştirerek hazırladıkları araştırma ve proje taslaklarının sunumu, interaktif değerlendirmesi ve programın genel sentezi gerçekleştirilecektir. Katılımcılar; bilimsel yöntem seçimi, yapay zekâ araçlarının sorumlu kullanımı, etik ilkelere uyum ve etkili sunum teknikleri doğrultusunda olgunlaştırdıkları özgün proje fikirlerini kısa sunumlar (pitching) halinde Eğitmenler Kurulu’na ve akranlarına aktaracaklardır. Her sunumun ardından eğitmenler ve diğer katılımcılar tarafından yapıcı geri bildirimler sağlanarak projelerin metodolojik ve etik açıdan geliştirilebilir yönleri tartışılacaktır. Sunumların tamamlanmasını takiben, eğitimin hedeflerine ulaşma düzeyini ve katılımcı memnuniyetini belirlemeye yönelik program sonu değerlendirme anketleri uygulanacaktır. Oturum; eğitim boyunca elde edilen temel kazanımların özetlendiği kapanış konuşmaları, katılım belgelerinin takdimi ve genel değerlendirme ile tamamlanacaktır.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu oturumda, katılımcıların eğitim programı boyunca edindikleri teorik bilgi ve pratik becerileri bütünleştirerek hazırladıkları araştırma ve proje taslaklarının sunumu, interaktif değerlendirmesi ve programın genel sentezi gerçekleştirilecektir. Katılımcılar; bilimsel yöntem seçimi, yapay zekâ araçlarının sorumlu kullanımı, etik ilkelere uyum ve etkili sunum teknikleri doğrultusunda olgunlaştırdıkları özgün proje fikirlerini kısa sunumlar (pitching) halinde Eğitmenler Kurulu’na ve akranlarına aktaracaklardır. Her sunumun ardından eğitmenler ve diğer katılımcılar tarafından yapıcı geri bildirimler sağlanarak projelerin metodolojik ve etik açıdan geliştirilebilir yönleri tartışılacaktır. Sunumların tamamlanmasını takiben, eğitimin hedeflerine ulaşma düzeyini ve katılımcı memnuniyetini belirlemeye yönelik program sonu değerlendirme anketleri uygulanacaktır. Oturum; eğitim boyunca elde edilen temel kazanımların özetlendiği kapanış konuşmaları, katılım belgelerinin takdimi ve genel değerlendirme ile tamamlanacaktır.
EĞİTMEN KURULU:
Bilim ve Bilimsel Araştırma KavramlarıDoç. Dr. Merivan ŞAŞMAZ
DERS KONUSU: Bu ders, bilimsel bilginin doğasını ve niteliklerini anlamayı, bilimsel araştırmanın temel aşamalarını tanıtmayı ve bilimsel düşünce sistematiği çerçevesinde araştırma yapabilme becerisi kazandırmayı amaçlamaktadır.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Öğrencilerin bilimsel bilginin yapısını, bilgi türlerini ve araştırma süreçlerini anlamalarını hedefler. Derste; bilginin tanımı, günlük bilgi ile bilimsel bilgi arasındaki farklar, bilgi türleri ve bilgi edinme yolları ele alınır. Ardından bilimin temel özellikleri olan nesnellik, sistematiklik, tekrar edilebilirlik gibi ilkeler açıklanır. Bilimsel araştırma süreci, problem belirleme, hipotez kurma, veri toplama, analiz etme ve sonuçlara ulaşma adımlarıyla tanıtılır. Ayrıca, bilimsel düşünme biçiminin temel unsurlarından olan tümevarım ve tümdengelim yöntemlerine örneklerle yer verilerek, öğrencilerin bilimsel araştırma süreçlerine aktif ve bilinçli katılım sağlamaları amaçlanır.
Bilimsel Araştırma Etiği ve Akademik SorumlulukDr. Gülçin AYITGU METİN
DERS KONUSU: Bilimsel araştırmada etik ilkeler, akademik sorumluluk ve etik ihlallerin önlenmesi.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların bilimsel araştırma ve akademik yazma süreçlerinde etik ilkelere dayalı bir yaklaşım geliştirmesi, akademik dürüstlük ihlallerini tanıyabilmesi ve önleyici stratejiler oluşturabilmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, etik düşüncenin akademik yazma ve araştırma süreçlerindeki kurucu işlevi ile bireysel sorumluluk boyutu ele alınacaktır. Ayrıca, bilginin güvenilirliği ve akademik kamusal alanın sürdürülebilirliği açısından etik ilkelerin önemi değerlendirilecektir. Ders kapsamında, intihal, oto-plajirizm, yetersiz atıf ve katkı beyanı eksikliği gibi akademik dürüstlük ihlalleri örnekler üzerinden incelenecek ve bu ihlallerin önlenmesine yönelik stratejiler tartışılacaktır.
Akademik Metin Analizi ve DeğerlendirmeProf. Dr. İbrahim Halil TUĞLUK
DERS KONUSU: Akademik metinleri çözümleme, özetleme ve değerlendirme süreçlerinde yapay zekânın destekleyici ve etik kullanımı.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların akademik metinleri çözümleme, özetleme ve değerlendirme becerilerini geliştirmeleri hedeflenmektedir. Katılımcılar, kısa akademik metinleri önce kendileri analiz edip özetleyecek, ardından yapay zekâ destekli araçlardan yararlanarak ikinci bir özet elde edeceklerdir. Bu uygulamalar, yapay zekâ araçlarının özetleme ve kavram çıkarma gibi işlevlerini deneyimleme imkânı sunacak, nihai değerlendirme ve yorumlama sorumluluğu katılımcılara ait olacaktır. İki çıktı arasındaki farkların tartışılması, yapay zekânın sınırlarını ve insanın analitik ve yorumlayıcı katkısının vazgeçilmezliğini gösterecektir. Dersin sonunda katılımcılar, akademik metinleri derinlemesine anlama ve değerlendirme becerisi kazanacak ve yapay zekâyı araştırmayı destekleyen bir araç olarak konumlandırabileceklerdir.
Yapay Zekâ Sistemleri Nasıl Çalışır?Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin KUTLU
DERS KONUSU: Yapay zekâ sistemlerinin temel çalışma mekanizmalarını anlamak; makine öğrenmesi, derin öğrenme ve büyük dil modellerinin akademik araştırma süreçlerine nasıl entegre edildiğini kavramak.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların yapay zekâ sistemlerinin teknik altyapısını temel düzeyde anlamaları ve bu sistemleri akademik üretim süreçlerinde bilinçli biçimde kullanabilmeleri hedeflenmektedir. Ders kapsamında; yapay sinir ağlarının çalışma mantığı, makine öğrenmesi ve derin öğrenmenin temel ilkeleri, büyük dil modellerinin (LLM) metin üretme süreçleri ile eğitim, tahmin ve öğrenme döngülerinin nasıl işlediği teknik örneklerle açıklanacaktır. Katılımcılar, ChatGPT, Gemini ve Copilot gibi üretken yapay zekâ araçlarının arka planında yürüyen süreçleri kavrayarak bu araçların güçlü yönlerini ve sınırlılıklarını eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebileceklerdir. Dersin sonunda katılımcılar, yapay zekânın nasıl “öğrendiğini” ve nasıl “üretim yaptığını” anlayarak bu sistemleri akademik araştırma ve yazım süreçlerinde daha bilinçli ve sorumlu biçimde kullanma yetkinliği kazanacaklardır.
Yapay Zekâ Halüsinasyonları ve Akademik GüvenilirlikUzman Öğretmen Mustafa ÇELİK
DERS KONUSU: Yapay zekâ sistemlerinin ürettiği yanlış, eksik veya gerçekte var olmayan bilgilerin (halüsinasyonların) akademik araştırma süreçlerinde oluşturabileceği riskleri tanımak; bilgi doğrulama, kaynak denetimi ve akademik etik ilkeleri çerçevesinde güvenilir bilgi üretme becerisi kazandırmak.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, üretken yapay zekâ sistemlerinin zaman zaman gerçekte bulunmayan kaynaklar üretmesi, hatalı atıflar vermesi veya yanlış bilgileri doğruymuş gibi sunması şeklinde ortaya çıkan halüsinasyon problemi ele alınacaktır. Katılımcılar, yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin doğruluğunu değerlendirme ve güvenilir bilgiye ulaşma yöntemlerini uygulamalı örnekler üzerinden inceleyeceklerdir. Ders kapsamında yapay zekâ halüsinasyonlarının nedenleri açıklanacak; akademik çalışmalarda sahte kaynaklar, hatalı atıflar ve bilgi doğrulama süreçleri tartışılacaktır. Ayrıca DOI kontrolü, akademik veri tabanlarının kullanımı ve çapraz kaynak doğrulama yöntemleri tanıtılacaktır. Ders sonunda katılımcıların, yapay zekâ tarafından sunulan bilgileri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmeleri, güvenilir kaynakları ayırt edebilmeleri ve akademik çalışmalarında etik sorumluluk bilinciyle hareket edebilmeleri hedeflenmektedir.
Bilimsel Keşiflerde İnsan Zekâsı ve Yapay Zekânın SınırlarıDoç. Dr. Hacı SOĞUKPINAR
DERS KONUSU: Bilimsel keşif süreçlerinde insan zekâsının benzersiz rolü, yapay zekânın problem çözme kapasitesi ve sınırları, bilimsel yaratıcılığın doğası ile yapay zekânın insan yaratıcılığına yaklaşma mümkünlüğünün eleştirel bir şekilde tartışılması.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, bilim tarihindeki büyük keşifler (örneğin DNA yapısının keşfi, radyoaktivitenin bulunması, kuantum mekaniğinin gelişimi) incelenerek insan zekâsının ve yaratıcılığının bilimsel ilerlemedeki oynadığı rol analiz edilecektir. Katılımcılar, yapay zekâ sistemlerinin problem çözme becerileri ile insanın sezgi, hayal gücü, soyut düşünme ve yaratıcı düşünme kapasitelerini karşılaştırma fırsatı bulacaklardır. Derste, yapay zekânın mevcut başarıları (AlphaFold gibi protein yapı tahmin sistemleri, matematik problemlerini çözen sistemler) ile sınırları (kavramsal anlama, orijinal hipotez üretme, etik karar verme) tartışılacak; insan zekâsının yapay zekâdan farklılıkları (bilinç, amaç bilinci, değer sistemleri) vurgulanacaktır. Katılımcılar, yapay zekânın bir keşif aracı olarak kullanım potansiyeli ile tamamen otonom bilimsel keşif yapabilme imkânı arasındaki farkı değerlendirecek, bilimsel etik ve insan faktörünün araştırma süreçlerindeki önemini sorgulayacaklardır. Ders, yapay zekânın insan araştırmacıyı destekleyen güçlü bir araç olarak konumlandırılmasını, ancak bilimsel yaratıcılığın ve keşif ruhunun insana özgü bir değer olduğunu vurgulayarak tamamlanacaktır.
Akademik Yazma Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Etik KullanımıDr. Öğr. Üyesi Serkan GÜLDAL
DERS KONUSU: Yapay zekâ ve makine öğrenmesi araçlarının akademik yazma ve araştırma süreçlerinde etik, bilinçli ve sorumlu biçimde kullanımı; bu teknolojilere eleştirel yaklaşım geliştirme.
DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu ders, üretken yapay zekâ araçlarının akademik yazma süreçlerinde etik, bilinçli ve sorumlu biçimde nasıl kullanılabileceğini ele almayı amaçlamaktadır. Öğrenciler, yapay zekâ teknolojilerine eleştirel bir bakış açısı geliştirerek, bu araçların bilimsel üretim süreçlerinde ne şekilde katkı sağlayabileceğini değerlendireceklerdir. Ders kapsamında, makine öğrenmesi algoritmalarının akademik metin üretiminde sunduğu olanaklar, özgünlük ve katkı beyanı gibi etik ilkeler çerçevesinde tartışılacaktır. Katılımcılar, yapay zekâ destekli yazma süreçlerinde karşılaşabilecekleri etik ikilemleri örnek olaylar ve uygulamalı analizler üzerinden inceleyerek, bilimsel sorumluluk bilinciyle çözüm üretme becerilerini geliştireceklerdir. Ayrıca, akademik yazımda intihal riski, kaynak gösterme yöntemleri ve yapay zekâ araçlarının sınırları gibi konulara da değinilerek, öğrencilerin etik karar verme süreçlerinde donanımlı hale gelmeleri hedeflenmektedir.
| SAAT | 1. GÜN | 2. GÜN | 3. GÜN (ONLINE) |
|---|---|---|---|
| 08:00-09:00 | Katılımcı Karşılama ve Kayıt İşlemleriFen Edebiyat Fakültesi | ||
| 09:00-09:45 | Açılış Töreni ve Program BilgilendirmesiFen Edebiyat Fakültesi |
Bilimsel Keşiflerde İnsan Zekâsı ve Yapay Zekânın SınırlarıDoç. Dr. Hacı SOĞUKPINARDERS KONUSU: Bilimsel keşif süreçlerinde insan zekâsının benzersiz rolü, yapay zekânın problem çözme kapasitesi ve sınırları, bilimsel yaratıcılığın doğası ile yapay zekânın insan yaratıcılığına yaklaşma mümkünlüğünün eleştirel bir şekilde tartışılması. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, bilim tarihindeki büyük keşifler (örneğin DNA yapısının keşfi, radyoaktivitenin bulunması, kuantum mekaniğinin gelişimi) incelenerek insan zekâsının ve yaratıcılığının bilimsel ilerlemedeki oynadığı rol analiz edilecektir. Katılımcılar, yapay zekâ sistemlerinin problem çözme becerileri ile insanın sezgi, hayal gücü, soyut düşünme ve yaratıcı düşünme kapasitelerini karşılaştırma fırsatı bulacaklardır. Derste, yapay zekânın mevcut başarıları (AlphaFold gibi protein yapı tahmin sistemleri, matematik problemlerini çözen sistemler) ile sınırları (kavramsal anlama, orijinal hipotez üretme, etik karar verme) tartışılacak; insan zekâsının yapay zekâdan farklılıkları (bilinç, amaç bilinci, değer sistemleri) vurgulanacaktır. Katılımcılar, yapay zekânın bir keşif aracı olarak kullanım potansiyeli ile tamamen otonom bilimsel keşif yapabilme imkânı arasındaki farkı değerlendirecek, bilimsel etik ve insan faktörünün araştırma süreçlerindeki önemini sorgulayacaklardır. Ders, yapay zekânın insan araştırmacıyı destekleyen güçlü bir araç olarak konumlandırılmasını, ancak bilimsel yaratıcılığın ve keşif ruhunun insana özgü bir değer olduğunu vurgulayarak tamamlanacaktır. |
Bilim ve Bilimsel Araştırma KavramlarıDoç. Dr. Merivan ŞAŞMAZDERS KONUSU: Bu ders, bilimsel bilginin doğasını ve niteliklerini anlamayı, bilimsel araştırmanın temel aşamalarını tanıtmayı ve bilimsel düşünce sistematiği çerçevesinde araştırma yapabilme becerisi kazandırmayı amaçlamaktadır. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Öğrencilerin bilimsel bilginin yapısını, bilgi türlerini ve araştırma süreçlerini anlamalarını hedefler. Derste; bilginin tanımı, günlük bilgi ile bilimsel bilgi arasındaki farklar, bilgi türleri ve bilgi edinme yolları ele alınır. Ardından bilimin temel özellikleri olan nesnellik, sistematiklik, tekrar edilebilirlik gibi ilkeler açıklanır. Bilimsel araştırma süreci, problem belirleme, hipotez kurma, veri toplama, analiz etme ve sonuçlara ulaşma adımlarıyla tanıtılır. Ayrıca, bilimsel düşünme biçiminin temel unsurlarından olan tümevarım ve tümdengelim yöntemlerine örneklerle yer verilerek, öğrencilerin bilimsel araştırma süreçlerine aktif ve bilinçli katılım sağlamaları amaçlanır. |
| 10:00-10:45 |
Bilim ve Bilimsel Araştırma KavramlarıDoç. Dr. Merivan ŞAŞMAZDERS KONUSU: Bu ders, bilimsel bilginin doğasını ve niteliklerini anlamayı, bilimsel araştırmanın temel aşamalarını tanıtmayı ve bilimsel düşünce sistematiği çerçevesinde araştırma yapabilme becerisi kazandırmayı amaçlamaktadır. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Öğrencilerin bilimsel bilginin yapısını, bilgi türlerini ve araştırma süreçlerini anlamalarını hedefler. Derste; bilginin tanımı, günlük bilgi ile bilimsel bilgi arasındaki farklar, bilgi türleri ve bilgi edinme yolları ele alınır. Ardından bilimin temel özellikleri olan nesnellik, sistematiklik, tekrar edilebilirlik gibi ilkeler açıklanır. Bilimsel araştırma süreci, problem belirleme, hipotez kurma, veri toplama, analiz etme ve sonuçlara ulaşma adımlarıyla tanıtılır. Ayrıca, bilimsel düşünme biçiminin temel unsurlarından olan tümevarım ve tümdengelim yöntemlerine örneklerle yer verilerek, öğrencilerin bilimsel araştırma süreçlerine aktif ve bilinçli katılım sağlamaları amaçlanır. |
Benim Spor Ayakkabım: Yapay ZekâDoç. Dr. Ebubekir İNANDERS KONUSU: Bu ders, spor ayakkabısı metaforu üzerinden yapay zekânın insan hayatındaki rolünü ele alarak teknolojiyi bilinçli, yaratıcı ve etik biçimde kullanmayı öğretir. Yapay zekânın öğrenme, düşünme ve üretim süreçlerine sağladığı katkılar ile sınırları tartışılır. Öğrencilerin karar alma ve bilgiyi kullanmada kendi özlerini merkeze koymaları gerektiği vurgulanır. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste yapay zekâ, spor ayakkabısı metaforu üzerinden ele alınarak öğrencilerin teknolojiyi bir araç olarak görürken karar alma ve bilgiyi kullanma süreçlerinde daima kendi özlerini merkeze koymaları gerektiği anlatılacaktır. Spor ayakkabısı koşucucuya hız ve konfor sağlarken onun yerine koşmaz; aynı şekilde yapay zekâ da insanın öğrenme, düşünme ve üretim kapasitesini destekleyen bir yardımcıdır fakat insan iradesi ve yaratıcılığı vazgeçilmezdir. Ders kapsamında yapay zekânın temel kavramları ve gündelik yaşamdaki örnekleri incelenecek, sınıfta “yapay zekâ bizi nereye kadar taşır, nerede kendi gücümüze ihtiyaç duyarız” sorusu tartışılacak, pratik bölümde ise öğrenciler kısa uygulamalarla bu teknolojinin katkılarını ve sınırlarını deneyimleyecektir. Bu farkındalık, öğrencilerin yapay zekâyı bilinçli ve sorumlu biçimde kullanmalarını sağlayacak, doğal bir etik davranış modelinin gelişmesine zemin hazırlayacaktır. Sonuçta yapay zekânın insanı tamamlayan ancak asıl gücün insanda olduğunu hatırlatan bir yol arkadaşı olduğu fikri pekiştirilecektir. |
Bilimsel Araştırma Etiği ve Akademik SorumlulukDr. Gülçin AYITGU METİNDERS KONUSU: Bilimsel araştırmada etik ilkeler, akademik sorumluluk ve etik ihlallerin önlenmesi. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların bilimsel araştırma ve akademik yazma süreçlerinde etik ilkelere dayalı bir yaklaşım geliştirmesi, akademik dürüstlük ihlallerini tanıyabilmesi ve önleyici stratejiler oluşturabilmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, etik düşüncenin akademik yazma ve araştırma süreçlerindeki kurucu işlevi ile bireysel sorumluluk boyutu ele alınacaktır. Ayrıca, bilginin güvenilirliği ve akademik kamusal alanın sürdürülebilirliği açısından etik ilkelerin önemi değerlendirilecektir. Ders kapsamında, intihal, oto-plajirizm, yetersiz atıf ve katkı beyanı eksikliği gibi akademik dürüstlük ihlalleri örnekler üzerinden incelenecek ve bu ihlallerin önlenmesine yönelik stratejiler tartışılacaktır. |
| 11:00-11:45 |
Bilimsel Araştırma Etiği ve Akademik SorumlulukDr. Gülçin AYITGU METİNDERS KONUSU: Bilimsel araştırmada etik ilkeler, akademik sorumluluk ve etik ihlallerin önlenmesi. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların bilimsel araştırma ve akademik yazma süreçlerinde etik ilkelere dayalı bir yaklaşım geliştirmesi, akademik dürüstlük ihlallerini tanıyabilmesi ve önleyici stratejiler oluşturabilmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, etik düşüncenin akademik yazma ve araştırma süreçlerindeki kurucu işlevi ile bireysel sorumluluk boyutu ele alınacaktır. Ayrıca, bilginin güvenilirliği ve akademik kamusal alanın sürdürülebilirliği açısından etik ilkelerin önemi değerlendirilecektir. Ders kapsamında, intihal, oto-plajirizm, yetersiz atıf ve katkı beyanı eksikliği gibi akademik dürüstlük ihlalleri örnekler üzerinden incelenecek ve bu ihlallerin önlenmesine yönelik stratejiler tartışılacaktır. |
Olimpiyat Madalyalı Yapay ZekâDoç. Dr. Ebubekir İNANDERS KONUSU: 2025’te Gemini Deep Think yapay zekâ sisteminin Uluslararası Matematik Olimpiyatları (IMO) seviyesinde beş problemi çözerek altın madalya standardına ulaşması örneğinden hareketle, matematikte “problemleri çözmek” ile “kavramsal olarak anlamak” arasındaki farkı tartışmak, bu gelişmenin insan düşüncesi, matematiksel yaratıcılık ve yapay zekâ etiği açısından ne ifade ettiğini sorgulamak. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, Gemini Deep Think yapay zekâ sisteminin 2025 yılında Uluslararası Matematik Olimpiyatları’nda altın madalya seviyesine ulaşması örneği üzerinden, yapay zekânın insan düşüncesine etkileri tartışılacaktır. Yapay zekâ, olimpiyat problemlerini çözebilse de bu durumun gerçekten “matematik anlamak” anlamına gelip gelmediği sorgulanacak; buradan hareketle çözmek ile anlamak arasındaki fark kavratılacaktır. Ders, yalnızca matematikle sınırlı kalmayacak; edebiyat, sanat ve sosyal bilimler gibi alanlarda da yapay zekânın benzer şekilde ürünler ortaya koyabilmesine rağmen, bu ürünlerin ardında yaratıcılık, sezgi ve insana özgü düşünce derinliğinin bulunup bulunmadığı üzerinde durulacaktır. Katılımcılarla birlikte yapay zekânın hızlı ve etkili çözümler sunmasının yanında, insanın özgünlük ve anlam üretme kapasitesinin neden vazgeçilmez olduğu tartışılacak, ayrıca bu teknolojiyi bilinçli ve etik biçimde kullanmanın önemi vurgulanacaktır. Dersin sonunda öğrenciler, yapay zekânın güçlü bir yardımcı olduğunu, fakat gerçek değer ve yaratıcılığın insanda bulunduğunu fark edeceklerdir. |
Akademik Metin Analizi ve DeğerlendirmeProf. Dr. İbrahim Halil TUĞLUKDERS KONUSU: Akademik metinleri çözümleme, özetleme ve değerlendirme süreçlerinde yapay zekânın destekleyici ve etik kullanımı. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların akademik metinleri çözümleme, özetleme ve değerlendirme becerilerini geliştirmeleri hedeflenmektedir. Katılımcılar, kısa akademik metinleri önce kendileri analiz edip özetleyecek, ardından yapay zekâ destekli araçlardan yararlanarak ikinci bir özet elde edeceklerdir. Bu uygulamalar, yapay zekâ araçlarının özetleme ve kavram çıkarma gibi işlevlerini deneyimleme imkânı sunacak, nihai değerlendirme ve yorumlama sorumluluğu katılımcılara ait olacaktır. İki çıktı arasındaki farkların tartışılması, yapay zekânın sınırlarını ve insanın analitik ve yorumlayıcı katkısının vazgeçilmezliğini gösterecektir. Dersin sonunda katılımcılar, akademik metinleri derinlemesine anlama ve değerlendirme becerisi kazanacak ve yapay zekâyı araştırmayı destekleyen bir araç olarak konumlandırabileceklerdir. |
| 12:00-12:45 |
Üretken Yapay Zekâ Kullanımında Etik ve Yasal ÇerçevelerDr. Gülçin AYITGU METİNDERS KONUSU: Yapay zekâ destekli içerik üretiminde etik normlar, şeffaflık ve hesap verebilirlik. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların üretken yapay zekâ araçlarını etik normlara ve yasal sorumluluklara uygun biçimde kullanabilmeleri ve şeffaf, hesap verebilir bir akademik üretim yaklaşımı geliştirebilmeleri hedeflenmektedir. Ders kapsamında, bu araçların akademik araştırma ve yazım süreçlerindeki kullanımına ilişkin sorumluluklar incelenecek; YÖK’ün 2024 Rehberi, COPE’un 2023 Pozisyon Belgesi ve UNESCO’nun 2021 Tavsiye Kararı belge çözümlemesi yöntemiyle değerlendirilecektir. Katılımcılar, yapay zekâ kullanımında şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerini uygulamayı ve akademik üretimde sorumlu kullanımın sınırlarını somut örnekler üzerinden tartışmayı öğrenecektir. |
Yapay Zekâ Halüsinasyonları ve Akademik GüvenilirlikUzman Öğretmen Mustafa ÇELİKDERS KONUSU: Yapay zekâ sistemlerinin ürettiği yanlış, eksik veya gerçekte var olmayan bilgilerin (halüsinasyonların) akademik araştırma süreçlerinde oluşturabileceği riskleri tanımak; bilgi doğrulama, kaynak denetimi ve akademik etik ilkeleri çerçevesinde güvenilir bilgi üretme becerisi kazandırmak. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, üretken yapay zekâ sistemlerinin zaman zaman gerçekte bulunmayan kaynaklar üretmesi, hatalı atıflar vermesi veya yanlış bilgileri doğruymuş gibi sunması şeklinde ortaya çıkan halüsinasyon problemi ele alınacaktır. Katılımcılar, yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin doğruluğunu değerlendirme ve güvenilir bilgiye ulaşma yöntemlerini uygulamalı örnekler üzerinden inceleyeceklerdir. Ders kapsamında yapay zekâ halüsinasyonlarının nedenleri açıklanacak; akademik çalışmalarda sahte kaynaklar, hatalı atıflar ve bilgi doğrulama süreçleri tartışılacaktır. Ayrıca DOI kontrolü, akademik veri tabanlarının kullanımı ve çapraz kaynak doğrulama yöntemleri tanıtılacaktır. Ders sonunda katılımcıların, yapay zekâ tarafından sunulan bilgileri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmeleri, güvenilir kaynakları ayırt edebilmeleri ve akademik çalışmalarında etik sorumluluk bilinciyle hareket edebilmeleri hedeflenmektedir. |
Yapay Zekâ Sistemleri Nasıl Çalışır?Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin KUTLUDERS KONUSU: Yapay zekâ sistemlerinin temel çalışma mekanizmalarını anlamak; makine öğrenmesi, derin öğrenme ve büyük dil modellerinin akademik araştırma süreçlerine nasıl entegre edildiğini kavramak. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların yapay zekâ sistemlerinin teknik altyapısını temel düzeyde anlamaları ve bu sistemleri akademik üretim süreçlerinde bilinçli biçimde kullanabilmeleri hedeflenmektedir. Ders kapsamında; yapay sinir ağlarının çalışma mantığı, makine öğrenmesi ve derin öğrenmenin temel ilkeleri, büyük dil modellerinin (LLM) metin üretme süreçleri ile eğitim, tahmin ve öğrenme döngülerinin nasıl işlediği teknik örneklerle açıklanacaktır. Katılımcılar, ChatGPT, Gemini ve Copilot gibi üretken yapay zekâ araçlarının arka planında yürüyen süreçleri kavrayarak bu araçların güçlü yönlerini ve sınırlılıklarını eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebileceklerdir. Dersin sonunda katılımcılar, yapay zekânın nasıl “öğrendiğini” ve nasıl “üretim yaptığını” anlayarak bu sistemleri akademik araştırma ve yazım süreçlerinde daha bilinçli ve sorumlu biçimde kullanma yetkinliği kazanacaklardır. |
| 13:00-13:45 | Öğle Arası | ||
| 14:00-14:45 |
Akademik Metin Analizi ve DeğerlendirmeProf. Dr. İbrahim Halil TUĞLUKDERS KONUSU: Akademik metinleri çözümleme, özetleme ve değerlendirme süreçlerinde yapay zekânın destekleyici ve etik kullanımı. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların akademik metinleri çözümleme, özetleme ve değerlendirme becerilerini geliştirmeleri hedeflenmektedir. Katılımcılar, kısa akademik metinleri önce kendileri analiz edip özetleyecek, ardından yapay zekâ destekli araçlardan yararlanarak ikinci bir özet elde edeceklerdir. Bu uygulamalar, yapay zekâ araçlarının özetleme ve kavram çıkarma gibi işlevlerini deneyimleme imkânı sunacak, nihai değerlendirme ve yorumlama sorumluluğu katılımcılara ait olacaktır. İki çıktı arasındaki farkların tartışılması, yapay zekânın sınırlarını ve insanın analitik ve yorumlayıcı katkısının vazgeçilmezliğini gösterecektir. Dersin sonunda katılımcılar, akademik metinleri derinlemesine anlama ve değerlendirme becerisi kazanacak ve yapay zekâyı araştırmayı destekleyen bir araç olarak konumlandırabileceklerdir. |
Yapay Zekâ Destekli Literatür TaramasıDr. Öğr. Üyesi Serkan GÜLDALDERS KONUSU: Literatür taramasında yapay zekâ araçlarının kullanımı ve etik değerlendirmesi. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, akademik araştırmalarda literatür taramasının önemi vurgulanarak klasik yöntemler (veri tabanları, manuel filtreleme) ile yapay zekâ (YZ) tabanlı araçlar (Consensus ve Elicit) karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır. YZ araçlarının sunduğu hız ve kapsam avantajlarının yanında, kaynak doğruluğu, telif hakları, alıntılama kuralları ve akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde etik riskler tartışılacaktır. Uygulamalı bir literatür haritası çalışması ile katılımcıların hem teknik hem etik farkındalıkları geliştirilecektir. |
Yapay Zekâ Halüsinasyonları ve Akademik GüvenilirlikUzman Öğretmen Mustafa ÇELİKDERS KONUSU: Yapay zekâ sistemlerinin ürettiği yanlış, eksik veya gerçekte var olmayan bilgilerin (halüsinasyonların) akademik araştırma süreçlerinde oluşturabileceği riskleri tanımak; bilgi doğrulama, kaynak denetimi ve akademik etik ilkeleri çerçevesinde güvenilir bilgi üretme becerisi kazandırmak. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, üretken yapay zekâ sistemlerinin zaman zaman gerçekte bulunmayan kaynaklar üretmesi, hatalı atıflar vermesi veya yanlış bilgileri doğruymuş gibi sunması şeklinde ortaya çıkan halüsinasyon problemi ele alınacaktır. Katılımcılar, yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin doğruluğunu değerlendirme ve güvenilir bilgiye ulaşma yöntemlerini uygulamalı örnekler üzerinden inceleyeceklerdir. Ders kapsamında yapay zekâ halüsinasyonlarının nedenleri açıklanacak; akademik çalışmalarda sahte kaynaklar, hatalı atıflar ve bilgi doğrulama süreçleri tartışılacaktır. Ayrıca DOI kontrolü, akademik veri tabanlarının kullanımı ve çapraz kaynak doğrulama yöntemleri tanıtılacaktır. Ders sonunda katılımcıların, yapay zekâ tarafından sunulan bilgileri eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebilmeleri, güvenilir kaynakları ayırt edebilmeleri ve akademik çalışmalarında etik sorumluluk bilinciyle hareket edebilmeleri hedeflenmektedir. |
| 15:00-15:45 |
Yapay Zekâ Sistemleri Nasıl Çalışır?Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin KUTLUDERS KONUSU: Yapay zekâ sistemlerinin temel çalışma mekanizmalarını anlamak; makine öğrenmesi, derin öğrenme ve büyük dil modellerinin akademik araştırma süreçlerine nasıl entegre edildiğini kavramak. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, katılımcıların yapay zekâ sistemlerinin teknik altyapısını temel düzeyde anlamaları ve bu sistemleri akademik üretim süreçlerinde bilinçli biçimde kullanabilmeleri hedeflenmektedir. Ders kapsamında; yapay sinir ağlarının çalışma mantığı, makine öğrenmesi ve derin öğrenmenin temel ilkeleri, büyük dil modellerinin (LLM) metin üretme süreçleri ile eğitim, tahmin ve öğrenme döngülerinin nasıl işlediği teknik örneklerle açıklanacaktır. Katılımcılar, ChatGPT, Gemini ve Copilot gibi üretken yapay zekâ araçlarının arka planında yürüyen süreçleri kavrayarak bu araçların güçlü yönlerini ve sınırlılıklarını eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirebileceklerdir. Dersin sonunda katılımcılar, yapay zekânın nasıl “öğrendiğini” ve nasıl “üretim yaptığını” anlayarak bu sistemleri akademik araştırma ve yazım süreçlerinde daha bilinçli ve sorumlu biçimde kullanma yetkinliği kazanacaklardır. |
Yapay Zekâ Destekli Etkili Proje SunumuDr. Öğr. Üyesi Habibe GÜNEŞDERS KONUSU: Bu derste katılımcıların Canva ve Gamma yapay zeka destekli sunum araçlarıyla hazırladıkları projeleri nasıl etkili bir sunuma dönüştürecekleri örneklerle beraber anlatılacaktır. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste katılımcıların etkili proje sunumları hazırlama ve sunma becerilerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır. Sunum sürecinde yapay zeka destekli bir platform olan Gamma kullanılacak; bu araç ile içeriklerin hızlı, görsel açıdan güçlü ve dikkat çekici biçimde düzenlenmesi sağlanacaktır. Eğitimde, bir sunumun amacı doğrultusunda yapılandırılması, hedef kitleye uygun içerik seçimi, hikâyeleştirme teknikleri ve görsel tutarlılık ilkeleri üzerinde durulacaktır. Katılımcılar, projelerinin temel bileşenlerini (problem, amaç, yöntem, bulgular, sonuçlar) etkili bir akışla sunmayı öğrenirken, Gamma’nın yapay zeka ile desteklenen öneri, düzenleme ve tasarım özelliklerini de deneyimleyeceklerdir. Ayrıca sunum esnasında beden dili, ses tonu ve dijital sunum teknikleri gibi konulara da değinilecek, örnek sunumlar üzerinden analizler yapılacaktır. Ders sonunda her katılımcı, kendi projesini Gamma üzerinden hazırlanmış bir sunumla paylaşacak ve yapıcı geri bildirimler doğrultusunda sunumunu geliştirme fırsatı bulacaktır. Bu ders, katılımcılara yalnızca teknik bir beceri değil, aynı zamanda güçlü bir iletişim ve ifade yetkinliği kazandırmayı hedeflemektedir. |
Bilimsel Keşiflerde İnsan Zekâsı ve Yapay Zekânın SınırlarıDoç. Dr. Hacı SOĞUKPINARDERS KONUSU: Bilimsel keşif süreçlerinde insan zekâsının benzersiz rolü, yapay zekânın problem çözme kapasitesi ve sınırları, bilimsel yaratıcılığın doğası ile yapay zekânın insan yaratıcılığına yaklaşma mümkünlüğünün eleştirel bir şekilde tartışılması. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu derste, bilim tarihindeki büyük keşifler (örneğin DNA yapısının keşfi, radyoaktivitenin bulunması, kuantum mekaniğinin gelişimi) incelenerek insan zekâsının ve yaratıcılığının bilimsel ilerlemedeki oynadığı rol analiz edilecektir. Katılımcılar, yapay zekâ sistemlerinin problem çözme becerileri ile insanın sezgi, hayal gücü, soyut düşünme ve yaratıcı düşünme kapasitelerini karşılaştırma fırsatı bulacaklardır. Derste, yapay zekânın mevcut başarıları (AlphaFold gibi protein yapı tahmin sistemleri, matematik problemlerini çözen sistemler) ile sınırları (kavramsal anlama, orijinal hipotez üretme, etik karar verme) tartışılacak; insan zekâsının yapay zekâdan farklılıkları (bilinç, amaç bilinci, değer sistemleri) vurgulanacaktır. Katılımcılar, yapay zekânın bir keşif aracı olarak kullanım potansiyeli ile tamamen otonom bilimsel keşif yapabilme imkânı arasındaki farkı değerlendirecek, bilimsel etik ve insan faktörünün araştırma süreçlerindeki önemini sorgulayacaklardır. Ders, yapay zekânın insan araştırmacıyı destekleyen güçlü bir araç olarak konumlandırılmasını, ancak bilimsel yaratıcılığın ve keşif ruhunun insana özgü bir değer olduğunu vurgulayarak tamamlanacaktır. |
| 16:00-16:45 |
Akademik Yazma Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Etik KullanımıDr. Öğr. Üyesi Serkan GÜLDALDERS KONUSU: Yapay zekâ ve makine öğrenmesi araçlarının akademik yazma ve araştırma süreçlerinde etik, bilinçli ve sorumlu biçimde kullanımı; bu teknolojilere eleştirel yaklaşım geliştirme. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu ders, üretken yapay zekâ araçlarının akademik yazma süreçlerinde etik, bilinçli ve sorumlu biçimde nasıl kullanılabileceğini ele almayı amaçlamaktadır. Öğrenciler, yapay zekâ teknolojilerine eleştirel bir bakış açısı geliştirerek, bu araçların bilimsel üretim süreçlerinde ne şekilde katkı sağlayabileceğini değerlendireceklerdir. Ders kapsamında, makine öğrenmesi algoritmalarının akademik metin üretiminde sunduğu olanaklar, özgünlük ve katkı beyanı gibi etik ilkeler çerçevesinde tartışılacaktır. Katılımcılar, yapay zekâ destekli yazma süreçlerinde karşılaşabilecekleri etik ikilemleri örnek olaylar ve uygulamalı analizler üzerinden inceleyerek, bilimsel sorumluluk bilinciyle çözüm üretme becerilerini geliştireceklerdir. Ayrıca, akademik yazımda intihal riski, kaynak gösterme yöntemleri ve yapay zekâ araçlarının sınırları gibi konulara da değinilerek, öğrencilerin etik karar verme süreçlerinde donanımlı hale gelmeleri hedeflenmektedir. |
Proje Sunumları ve KapanışEğitmenler KuruluDERS KONUSU: Katılımcıların eğitim süresince geliştirdikleri yapay zekâ destekli ve etik ilkelere uygun araştırma projelerinin sunulması, akran ve eğitmen geri bildirimleriyle değerlendirilmesi, program kazanımlarının gözden geçirilmesi ve kapanış süreci. Bu oturumda, katılımcıların eğitim programı boyunca edindikleri teorik bilgi ve pratik becerileri bütünleştirerek hazırladıkları araştırma ve proje taslaklarının sunumu, interaktif değerlendirmesi ve programın genel sentezi gerçekleştirilecektir. Katılımcılar; bilimsel yöntem seçimi, yapay zekâ araçlarının sorumlu kullanımı, etik ilkelere uyum ve etkili sunum teknikleri doğrultusunda olgunlaştırdıkları özgün proje fikirlerini kısa sunumlar (pitching) halinde Eğitmenler Kurulu’na ve akranlarına aktaracaklardır. Her sunumun ardından eğitmenler ve diğer katılımcılar tarafından yapıcı geri bildirimler sağlanarak projelerin metodolojik ve etik açıdan geliştirilebilir yönleri tartışılacaktır. Sunumların tamamlanmasını takiben, eğitimin hedeflerine ulaşma düzeyini ve katılımcı memnuniyetini belirlemeye yönelik program sonu değerlendirme anketleri uygulanacaktır. Oturum; eğitim boyunca elde edilen temel kazanımların özetlendiği kapanış konuşmaları, katılım belgelerinin takdimi ve genel değerlendirme ile tamamlanacaktır. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu oturumda, katılımcıların eğitim programı boyunca edindikleri teorik bilgi ve pratik becerileri bütünleştirerek hazırladıkları araştırma ve proje taslaklarının sunumu, interaktif değerlendirmesi ve programın genel sentezi gerçekleştirilecektir. Katılımcılar; bilimsel yöntem seçimi, yapay zekâ araçlarının sorumlu kullanımı, etik ilkelere uyum ve etkili sunum teknikleri doğrultusunda olgunlaştırdıkları özgün proje fikirlerini kısa sunumlar (pitching) halinde Eğitmenler Kurulu’na ve akranlarına aktaracaklardır. Her sunumun ardından eğitmenler ve diğer katılımcılar tarafından yapıcı geri bildirimler sağlanarak projelerin metodolojik ve etik açıdan geliştirilebilir yönleri tartışılacaktır. Sunumların tamamlanmasını takiben, eğitimin hedeflerine ulaşma düzeyini ve katılımcı memnuniyetini belirlemeye yönelik program sonu değerlendirme anketleri uygulanacaktır. Oturum; eğitim boyunca elde edilen temel kazanımların özetlendiği kapanış konuşmaları, katılım belgelerinin takdimi ve genel değerlendirme ile tamamlanacaktır. EĞİTMEN KURULU:
Dr. Öğr. Üyesi Serkan GÜLDAL
Prof. Dr. İbrahim Halil TUĞLUK
Dr. Gülçin AYITGU METİN
Doç. Dr. Merivan ŞAŞMAZ
Doç. Dr. Ebubekir İNAN
Uzman Öğretmen Mustafa ÇELİK
Doç. Dr. Hacı SOĞUKPINAR
Dr. Öğr. Üyesi Habibe GÜNEŞ
Dr. Öğr. Üyesi Hüseyin KUTLU
|
Akademik Yazma Süreçlerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarının Etik KullanımıDr. Öğr. Üyesi Serkan GÜLDALDERS KONUSU: Yapay zekâ ve makine öğrenmesi araçlarının akademik yazma ve araştırma süreçlerinde etik, bilinçli ve sorumlu biçimde kullanımı; bu teknolojilere eleştirel yaklaşım geliştirme. DETAYLI DERS İÇERİĞİ: Bu ders, üretken yapay zekâ araçlarının akademik yazma süreçlerinde etik, bilinçli ve sorumlu biçimde nasıl kullanılabileceğini ele almayı amaçlamaktadır. Öğrenciler, yapay zekâ teknolojilerine eleştirel bir bakış açısı geliştirerek, bu araçların bilimsel üretim süreçlerinde ne şekilde katkı sağlayabileceğini değerlendireceklerdir. Ders kapsamında, makine öğrenmesi algoritmalarının akademik metin üretiminde sunduğu olanaklar, özgünlük ve katkı beyanı gibi etik ilkeler çerçevesinde tartışılacaktır. Katılımcılar, yapay zekâ destekli yazma süreçlerinde karşılaşabilecekleri etik ikilemleri örnek olaylar ve uygulamalı analizler üzerinden inceleyerek, bilimsel sorumluluk bilinciyle çözüm üretme becerilerini geliştireceklerdir. Ayrıca, akademik yazımda intihal riski, kaynak gösterme yöntemleri ve yapay zekâ araçlarının sınırları gibi konulara da değinilerek, öğrencilerin etik karar verme süreçlerinde donanımlı hale gelmeleri hedeflenmektedir. |
| Toplam | Toplam Ders Sayısı: 6 | Toplam Ders Sayısı: 7 | Toplam Online Oturum: 7 |