Proje Hakkında

Akademik Yazma ve Araştırma Süreçlerinde Etik İlkeler ile Yapay Zekâ Kullanımı II

TÜBİTAK 2237-A Bilimsel Eğitim Etkinlikleri Desteği Programı kapsamında destek başvurusu yapılan “Akademik Yazma ve Araştırma Süreçlerinde Etik İlkeler ile Yapay Zekâ Kullanımı II” başlıklı eğitim etkinliğinin, Adıyaman Üniversitesi ev sahipliğinde gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Program; akademik yazma, bilimsel araştırma ve yayın etiği, akademik dürüstlük, kaynak doğrulama, literatür taraması ve üretken yapay zekâ araçlarının akademik süreçlerde sorumlu kullanımı gibi güncel ve birbirini tamamlayan temalar etrafında yapılandırılmıştır.
Etkinlik, önceki eğitim uygulamalarından edinilen deneyimler ve katılımcı geri bildirimleri doğrultusunda geliştirilmiştir. Yeni programda özellikle uygulamalı çalışmaların kapsamı genişletilmiş; etik karar verme, kaynak güvenilirliğini değerlendirme, yapay zekâ çıktılarındaki hataları belirleme, akademik metin hazırlama, dijital içerik oluşturma ve proje sunumu konularına daha fazla ağırlık verilmiştir.

Projenin Amacı

Programın temel amacı, 3. ve 4. sınıf lisans öğrencilerinin akademik araştırma ve yazma süreçlerinde bilimsel etik ilkeleri içselleştirmelerini; üretken yapay zekâ araçları ile güncel dijital teknolojileri bilinçli, eleştirel, denetlenebilir ve sorumlu biçimde kullanmalarını sağlamaktır.
Bu doğrultuda katılımcıların;

eleştirel düşünme,
bilimsel araştırma ve yayın etiği,
akademik yazma,
kaynak kullanımı ve doğrulama,
literatür taraması,
dijital okuryazarlık,
üretken yapay zekâ çıktılarının değerlendirilmesi,
bilimsel iletişim ve proje sunumu

alanlarındaki bilgi ve becerilerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir.
Programda üretken yapay zekâ araçlarının yalnızca teknik özellikleri tanıtılmayacaktır. Bu araçların akademik çalışmalarda hangi amaçlarla, hangi sınırlar içinde ve hangi etik sorumluluklar gözetilerek kullanılabileceği uygulamalı örnekler üzerinden ele alınacaktır.
Katılımcıların üretken yapay zekâyı insan düşüncesinin veya özgün akademik katkının yerine geçen bir yapı olarak değil; akademik üretimi destekleyen, çıktıları doğrulanması gereken ve sürekli insan denetimi gerektiren yardımcı bir teknoloji olarak değerlendirmeleri amaçlanmaktadır.

Hedef Kitle

Etkinlik, üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören 3. ve 4. sınıf lisans öğrencilerine yöneliktir. Özellikle;

akademik yazma becerilerini geliştirmek isteyen,
bilimsel araştırma ve yayın etiği konusunda farkındalık kazanmayı amaçlayan,
bitirme tezi, bitirme ödevi veya proje çalışması hazırlayan,
lisansüstü eğitime devam etmeyi planlayan,
üretken yapay zekâ araçlarını akademik amaçlarla bilinçli ve etik biçimde kullanmak isteyen

öğrencilerinin programa katılması hedeflenmektedir.
Hedef kitlenin belirlenmesinde disiplinler arası çeşitliliğin ve fırsat eşitliğinin desteklenmesi; katılımcı dağılımında cinsiyet eşitliğinin gözetilmesi planlanmaktadır.

Katılım Modeli

Projenin TÜBİTAK tarafından desteklenmeye uygun bulunması hâlinde eğitim etkinliğinin yüz yüze ve çevrim içi katılım seçeneklerini bir araya getiren hibrit bir modelle yürütülmesi planlanmaktadır.

Yüz Yüze Katılım

Yüz yüze eğitimler, Adıyaman Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi bünyesinde bulunan ve uygulamalı eğitimlere uygun teknolojik altyapıya sahip tek bir bilgisayar laboratuvarında gerçekleştirilecektir.
Bilgisayar laboratuvarındaki yüz yüze katılımcı sayısı en fazla 40 öğrenci ile sınırlandırılacaktır. Bütün yüz yüze katılımcılar aynı sınıfta ve ortak bir eğitim ortamında bulunacaktır. Eğitimlerin farklı sınıflara veya salonlara bölünmesi planlanmamaktadır.
Tek sınıf modeli sayesinde;

bütün katılımcıların aynı eğitici ve içeriklerle ilerlemesi,
uygulamaların eş zamanlı yürütülmesi,
teknik desteğin tek merkezden sağlanması,
sınıf içi tartışmaların ve grup çalışmalarının bütünlük içinde gerçekleştirilmesi,
eğitici-katılımcı etkileşiminin güçlendirilmesi

amaçlanmaktadır.

Çevrim İçi Katılım

Diğer üniversitelerde öğrenim gören öğrencilerin programa Microsoft Teams üzerinden çevrim içi olarak katılmaları planlanmaktadır. Çevrim içi katılım kontenjanı en fazla 200 öğrenci olarak belirlenmiştir.
Çevrim içi katılımcılar, eğitimleri canlı olarak takip edebilecek ve uygun oturumlarda soru-cevap, tartışma ve dijital uygulama faaliyetlerine katılabilecektir. Yüz yüze ve çevrim içi katılımcıların aynı temel eğitim içeriğine ve öğrenme kazanımlarına erişmesi hedeflenmektedir.
Bu model sayesinde farklı üniversite ve disiplinlerden 3. ve 4. sınıf lisans öğrencilerinin programa erişimi desteklenecek; akademik yazma, araştırma etiği ve sorumlu yapay zekâ kullanımı konularındaki farkındalığın daha geniş bir katılımcı kitlesine ulaştırılması sağlanacaktır.

Katılımcı Seçimi

Programa başvuruda bulunabilmek için lisans öğrencisi olma koşulu esas alınacaktır. Başvuruların yüz yüze veya çevrim içi katılım kontenjanını aşması hâlinde adayların değerlendirilmesinde;

lisansüstü eğitime devam etmeyi planlama,
bitirme tezi, bitirme ödevi veya bitirme projesi hazırlama,
etkinliğin amacıyla uyumlu ve gerekçelendirilmiş bir katılım motivasyonuna sahip olma,
daha önce aynı veya benzer içerikli bir TÜBİTAK 2237-A eğitim etkinliğine katılmamış olma

ölçütleri dikkate alınacaktır.

Daha önce bir TÜBİTAK 2237-A etkinliğine katılmış olmak, tek başına bu etkinliğe başvurmaya engel değildir. Önceki katılım bilgisi yalnızca başvuru sayısının ilgili kontenjanı aşması hâlinde uygulanacak öncelik değerlendirmesinde kullanılacaktır.
Bu değerlendirmede aynı veya benzer içerikli etkinlik ifadesi; akademik yazma, bilimsel araştırma ve yayın etiği, akademik dürüstlük, kaynak kullanımı, literatür taraması veya akademik süreçlerde üretken yapay zekâ kullanımı konularının tamamını ya da önemli bir bölümünü kapsayan TÜBİTAK 2237-A eğitim etkinliklerini ifade etmektedir.
Farklı bir konu veya bilimsel alanda düzenlenmiş bir TÜBİTAK 2237-A etkinliğine daha önce katılmış olmak, adayın başvurusunun değerlendirilmesine doğrudan engel oluşturmayacaktır.
Adayların başvuru tarihinde kesinleşmiş bir disiplin cezasının bulunmaması beklenmektedir. Gerekli görülmesi hâlinde bu duruma ilişkin beyan veya doğrulayıcı belge talep edilebilecektir.

Öğretim Yöntemleri ve İçerik Bileşenleri

Program, katılımcıların yalnızca bilgi edinmelerini değil; değerlendirme, uygulama, tartışma ve üretim süreçlerine etkin biçimde katılmalarını sağlayacak çok bileşenli bir öğretim yaklaşımıyla tasarlanmıştır.

Alan Odaklı Uygulamalı Anlatımlar

Akademik yazma oturumlarında;

akademik metnin yapısı,
metin planlama,
araştırma probleminin belirlenmesi,
akademik anlatım teknikleri,
kaynak kullanımı,
alıntı ve atıf ilkeleri,
akademik özgünlüğün korunması

gibi konular örnek metinler ve uygulama görevleri eşliğinde ele alınacaktır.
Üretken yapay zekâ ve dijital araştırma araçlarına ilişkin oturumlarda, literatür taraması ve akademik bilgiye erişim süreçlerini destekleyen araçlar uygulamalı olarak tanıtılacaktır. Katılımcılar, özellikle Consensus ve Elicit gibi araçları kullanarak arama yapma, sonuçları değerlendirme ve elde edilen bilgileri güvenilir kaynaklardan doğrulama deneyimi kazanacaktır.
Bu araçların sunduğu sonuçların doğrudan doğruya doğru kabul edilemeyeceği; kaynak, yöntem, bağlam ve doğruluk bakımından insan denetiminden geçirilmesi gerektiği özellikle vurgulanacaktır.

Belge Temelli Etik Çözümlemeler

Bilimsel araştırma, yayın etiği ve yapay zekâ kullanımına ilişkin ulusal ve uluslararası rehber belgeler eğitim materyali olarak kullanılacaktır.
Belge temelli çalışmalarda katılımcıların;

etik ilkelerin dayanaklarını anlamaları,
etik kuralları somut akademik durumlara uygulamaları,
farklı rehberlerdeki yaklaşımları karşılaştırmaları,
akademik sorumluluk ve hesap verebilirlik ilişkisini değerlendirmeleri

amaçlanmaktadır.

Örnek Olay ve Senaryo Analizleri

Etik ihlaller, hatalı kaynak kullanımı, yapay zekâ tarafından üretilen yanlış bilgiler, gerçek olmayan kaynaklar, katkı beyanındaki belirsizlikler ve akademik yazım hataları örnek olaylar üzerinden incelenecektir.
Katılımcılardan örnek olaylarda yer alan etik sorunları belirlemeleri, olası sonuçları değerlendirmeleri ve bilimsel etik ilkelerine uygun çözüm önerileri geliştirmeleri istenecektir.
Bu çalışmalarla katılımcıların etik muhakeme, karar verme, gerekçelendirme ve akademik sorumluluk becerilerinin geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Yönlendirilmiş Tartışmalar ve Grup Çalışmaları

Katılımcılar, sunulan metinlerden, örnek olaylardan ve kendi akademik deneyimlerinden hareketle küçük grup çalışmaları gerçekleştirecektir. Grup çalışmalarında farklı disiplinlerin bilimsel araştırmaya, akademik yazmaya ve yapay zekâ kullanımına ilişkin yaklaşımlarının karşılaştırılması teşvik edilecektir.
Bilgisayar laboratuvarında yürütülecek yüz yüze uygulamalarda katılımcıların bireysel çalışmalarının yanı sıra küçük gruplar hâlinde ortak içerik, çözüm önerisi veya sunum geliştirmelerine imkân sağlanacaktır.

Uygulama ve Ürün Geliştirme Çalışmaları

Katılımcıların eğitim süresince;

örnek bir literatür taraması gerçekleştirmeleri,
kaynakların güvenilirliğini değerlendirmeleri,
yapay zekâ çıktılarındaki hata ve sınırlılıkları belirlemeleri,
akademik bir metni etik ve biçimsel ölçütlere göre incelemeleri,
uygun alıntı ve atıf örnekleri hazırlamaları,
bilimsel bir görsel veya dijital eğitim içeriği oluşturmaları,
kısa bir akademik veya proje sunumu geliştirmeleri

planlanmaktadır.

Teknik ve Fiziksel Altyapı

Yüz yüze eğitimlerin gerçekleştirileceği bilgisayar laboratuvarı; uygulamalı çalışmaların tek sınıf düzeninde yürütülmesine imkân sağlayacak bilgisayar, internet erişimi, projeksiyon ve sunum altyapısıyla desteklenecektir.
Eğitim öncesinde;

laboratuvar bilgisayarlarının çalışır durumda olması,
internet bağlantısının yeterliliği,
Microsoft Teams bağlantısının görüntü ve ses bakımından test edilmesi,
eğitmen sunumlarının yüz yüze ve çevrim içi katılımcılara eş zamanlı aktarılması,
kullanılacak internet tabanlı araçlara erişim,
gerekli kullanıcı hesaplarının ve bağlantıların hazırlanması

konularında teknik kontroller gerçekleştirilecektir.
Hibrit uygulamanın kesintisiz yürütülmesi için çevrim içi yayın, ses aktarımı, ekran paylaşımı ve soru-cevap süreçlerinin teknik ekip tarafından izlenmesi planlanmaktadır.
Etkinlik alanına erişimde fakültenin mevcut erişilebilirlik olanaklarından yararlanılacak; özel gereksinimi bulunan katılımcıların ihtiyaçlarını başvuru sırasında bildirebilmelerine imkân sağlanacaktır.

Katılımcılara Sağlanması Planlanan Destekler

Projenin TÜBİTAK tarafından desteklenmesi ve ilgili harcamaların onaylanması hâlinde, yüz yüze katılımcılara çağrı ve proje bütçesi kapsamında uygun görülen iaşe, ulaşım ve gerekli olması durumunda konaklama desteklerinin sağlanması planlanmaktadır.
Sağlanabilecek desteklerin kapsamı, tutarı, yararlanma koşulları ve gerekli belgeler, proje destek kararından sonra kesinleştirilecek ve katılımcılara ayrıca bildirilecektir.
Bu nedenle proje bütçesi ve TÜBİTAK onayı kesinleşmeden öğle yemeği, akşam yemeği, yol veya konaklama desteğinin koşulsuz biçimde sağlanacağı yönünde bir taahhütte bulunulmamaktadır.

Ölçme ve Değerlendirme

Eğitim süreci, farklı ölçme ve değerlendirme uygulamalarıyla desteklenecektir. Katılımcıların üretken yapay zekâ okuryazarlığı, yapay zekâ kullanım yeterliği, etik farkındalık ve öğrenme motivasyonu düzeylerindeki olası değişimleri belirlemek amacıyla ön test ve son test uygulamalarından yararlanılması planlanmaktadır.
Ayrıca;

uygulama görevleri,
örnek olay çözümlemeleri,
grup çalışmaları,
yansıtıcı öğrenme günlükları,
katılımcı geri bildirimleri

aracılığıyla eğitim deneyiminin nitel olarak da değerlendirilmesi öngörülmektedir.
Elde edilen veriler, gerekli bilgilendirme ve izin süreçleri tamamlandıktan sonra eğitim programının etkililiğinin değerlendirilmesi, proje çıktılarının raporlanması ve sonraki eğitim etkinliklerinin geliştirilmesi amacıyla kullanılacaktır.

Yaygın Etki ve Sürdürülebilirlik

Etkinlik kapsamında geliştirilen eğitim içeriklerinin dijital ortamda erişilebilir tutulması, uygun görülen eğitim materyallerinin paylaşılması ve katılımcılar arasında kurulan akademik iletişim ağının etkinlik sonrasında da sürdürülmesi hedeflenmektedir.
Program kapsamında hazırlanması planlanan;

okuma listeleri,
örnek akademik metinler,
etik değerlendirme senaryoları,
uygulama yönergeleri,
kaynak doğrulama örnekleri,
dijital eğitim materyalleri

yasal, etik ve telif koşulları gözetilerek uygun ölçüde paylaşılacaktır.
Bu sayede program çıktılarının yalnızca etkinlik süresiyle sınırlı kalmaması; farklı üniversitelerden öğrencilerin akademik gelişimlerine katkı sağlayan sürdürülebilir bir öğrenme kaynağına dönüşmesi amaçlanmaktadır.

Beklenen Kazanımlar

Program sonunda katılımcıların;

akademik metinlerin temel yapısını ve yazım ilkelerini kavramaları,
bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin farkındalık kazanmaları,
akademik dürüstlük ve özgünlük ilkelerine uygun hareket edebilmeleri,
literatür taraması yapabilmeleri,
akademik kaynakların güvenilirliğini değerlendirebilmeleri,
üretken yapay zekâ çıktılarındaki yanlış veya doğrulanmamış bilgileri fark edebilmeleri,
yapay zekâ tarafından önerilen bilgileri güvenilir kaynaklardan doğrulayabilmeleri,
üretken yapay zekâ araçlarını etik ve bilinçli biçimde kullanabilmeleri,
kendi özgün düşünsel katkılarını koruyabilmeleri,
yapay zekâ kullanımını gerektiğinde açık ve şeffaf biçimde beyan edebilmeleri,
bilimsel görsel ve akademik sunum hazırlama becerilerini geliştirmeleri,
lisansüstü eğitim ve araştırma süreçlerine daha bilinçli biçimde hazırlanmaları

hedeflenmektedir.

Önemli Bilgilendirme: Bu sayfada açıklanan etkinlik modeli, kontenjanlar, katılımcılara sağlanması planlanan destekler ve uygulama takvimi proje başvurusuna dayanmaktadır. Etkinliğin gerçekleştirilmesi ve kesin uygulama koşullarının belirlenmesi, proje başvurusunun TÜBİTAK tarafından desteklenmeye uygun bulunmasına bağlıdır.